بدشکلی‌ها و دفورمیتی‌های جمجمه با تمرکز بر پیشانی مثلثی

بدشکلی جمجمه و دفورمیتی‌های آن می‌توانند شکل کلی سر و چهره فرد را تحت تأثیر قرار دهند. یکی از انواع این بدشکلی‌ها، پیشانی مثلثی یا تریگونوسفالی (Trigonocephaly) است که اگرچه معمولاً جنبه عملکردی یا تهدید کننده سلامت ندارد، ولی از نظر زیبایی می‌تواند باعث کاهش اعتمادبه‌نفس فرد شود. درمان این مشکل، صرفاً به دلایل زیبایی انجام می‌شود و افراد مبتلا از نظر عملکرد مغز، سیستم عصبی و ضریب هوشی هیچ تفاوتی با سایرین ندارند.

بدشکلی‌های جمجمه فقط به پیشانی مثلثی محدود نمی‌شوند و می‌توانند شکل‌های متفاوتی داشته باشند. در یک مطالعه علمی بر روی جمجمه افراد بزرگسال، انواع مختلفی از تغییر شکل جمجمه از جمله اسکافوسفالی، پلاژیوسفالی قدامی، تریگونوسفالی، اکسی‌سفالی و براکی‌سفالی بررسی شده است. پیشانی مثلثی یا تریگونوسفالی یکی از این الگوهای تغییر شکل جمجمه است که در این مقاله به‌طور اختصاصی بر جنبه ظاهری و روش‌های اصلاح آن در بزرگسالان تمرکز می‌کنیم.

پیشانی مثلثی چیست؟

یکی از انواع بدشکلیهای جمجمه، پیشانی مثلثی است. در حالت طبیعی، پیشانی از نمای بالای سر شکلی نیم‌دایره‌ای دارد. اما در پیشانی مثلثی، بخش میانی پیشانی به سمت جلو رشد کرده، در حالی که دو طرف آن عقب‌تر هستند. به همین دلیل، اگر از بالا به سر نگاه کنیم، پیشانی به شکل مثلث دیده می‌شود. این ناهنجاری می‌تواند خفیف یا شدید باشد و دلایل مختلفی در بروز آن نقش دارند که در این مطلب به آن‌ها نمی‌پردازیم، بلکه فقط بر روش‌های اصلاح این نازیبایی تمرکز می‌کنیم

باید در نظر داشته باشیم که پیشانی مثلثی یکی از انواع بد شکلیهای جمجمه است و دیگر بد شکلیهای جمجمه را نیز میتوانیم با همین روشی که در ادامه گفته می شود تا حدود زیادی اصلاح نماییم.

مشکلات ظاهری و اجتماعی بیماران بدشکلی جمجمه

مشکل اصلی این افراد، نازیبایی پیشانی است. بسیاری از مبتلایان تلاش می‌کنند این ناهنجاری را پنهان کنند. در این میان خانمها و آقایان شرایط متفاوتی دارند.

خانم‌ها معمولاً با استفاده از موهای جلوی سر یا مدل‌های خاص، پیشانی خود را می‌پوشانند. در کشورهای اسلامی نیز استفاده از حجاب می‌تواند به فرد کمک کند تا این ناحیه را مخفی نماید. با این حال، این راهکارها موقت بوده و در برخی شرایط کمتر کارایی دارد مثلا در مهمانی‌ها یا جمع‌های خصوصی امکان استفاده از آن‌ها کمتر امکانپذیر است. گاهی این ناهنجاری باعث طعنه یا کنایه دراطرافیان می شود می‌شود.

آقایان معمولاً شرایط دشوارتری دارند، زیرا امکان پوشاندن پیشانی برای آنها کمتر امکانپذیر است و این نازیبایی دائماً در معرض دید قرار می‌گیرد.

روش‌های اصلاح بد شکلی جمجمه (بویژه پیشانی مثلثی)

اصلاح این بدشکلی به دو روش کلی انجام می‌شود: روش جراحی (کرانیوپلاستی) و روش‌های غیرجراحی.

۱. جراحی اصلاح بد شکلی جمجمه (یا کرانیوپلاستی) در پیشانی مثلثی 

موثرترین و ماندگارترین راهکار اصلاح این نازیبایی، جراحی بازسازی جمجمه یا کرانیوپلاستی است. با روش جراحی میتوانیم فرم استخوان جمجمه را تغییر دهیم ضمن اینکه سلامت و استحکام آن را نیز حفظ نماییم. برای انجام کرانیوپلاستی باید مراحل زیر را انجام دهیم:

ارزیابی سه‌بعدی جمجمه با سی‌تی‌اسکن و طراحی سه‌بعدی برای بررسی دقیق ضخامت و شکل استخوان این کار به ما امکان میدهد تا قبل از جراحی درصد اصلاح و موفقیت جراحی را پیشبینی نماییم و برای رسیدن به بهترین نتیجه برنامه ریزی کنیم.

زیباجو را از وضعیت موجود بهتر آگاه کنیم تا با دیدن جمجمه، بهتر بتواند در جریان کار قرار گیرد. در نمای اگزیال سی‌تی‌اسکن، شکل مثلثی پیشانی به وضوح دیده می‌شود  و برای عموم مردم قابل درک است.

از سوی دیگر با انجام سی تی اسکن، میتوانیم وجود تومورهای استخوانی را نیز بررسی نماییم و در صورت لزوم آنها را نیز درمان کنیم. در برخی از افرادی که تومور یا بیهاریهای استخوان دارند، ممکن است در ابتدا نمایی شبیه پیشانی مثلثی پیدا ایجاد شود.

در حین جراحی، بخش میانی پیشانی باید به عقب برده شود و نواحی اطراف آن به سمت جلو منتقل شود تا نمایی مانند آنچه در افراد عادی وجود دارد ایجاد گردد.

برش جراحی معمولاً به‌صورت Bicoronal  (یعنی داخل مو قرار میگیرد) و یا به شکل trichophytic incision است  که در جلوی موها داده می شود.

در صورت نیاز به استفاده از پروتز، میتوان از پروتز سفارشی یا فرم‌دهی پروتز در حین جراحی استفاده نمود.

این جراحی معمولاً به‌صورت سرپایی بوده و همان روز شما مرخص می شوید ( در موارد نادری ممکن است بستری کوتاه‌ مدت انجام ‌شود) و امکان ترکیب آن با جراحی‌های زیبایی دیگر مانند لیفت پیشانی، لیفت ابرو، لیفت شقیقه یا سایر جراحی های زیبایی صورت وجود دارد.

۲. روش‌های غیرجراحی اصلاح بدشکلی جمجمه در پیشانی مثلثی

در این روش‌ها امکان عقب بردن برجستگی میانی پیشانی وجود ندارد و تنها می‌توان گودی‌های طرفین پیشانی را با تزریق فیلر یا تزریق چربی پر کرد. این حالت به افرادی توصیه می شود که جراحی را نمیپسندند و تمایل دارند راهکار غیر جراحی را امتحان نمایند.

• مزیت:  نیاز به بیهوشی ندارد و دوره نقاهت آن بسیار کوتاه است.
• محدودیت: نتیجه کامل و ایده‌آل ایجاد نمی‌شود و ممکن است پس از یکنواخت شدن پیشانی، جلوآمدگی کلی پیشانی به شکل یک نازیبایی جدید بیشتر به چشم بیاید. برخی از این افراد پس از استفاده از روشهای غیر جراحی اظهار میکنند که با برجسته شدن پیشانی به سمت جلو، چشمهایشان گود به نظر می رسد.
• توصیه مهم:  اگر تمایل دارید روش غیر جراحی را امتحان کنید بهتر است ابتدا از روش موقتی مانند تزریق فیلر موقتی استفاده نمایید تا اگر احیانا از نتیجه راضی نبوید، امکان بازگشت به حالت قبل وجود داشته باشد. در صورت رضایت، می‌توانید از تزریق چربی که ماندگاری بیشتری دارد، استفاده کنید.

انتخاب بهترین روش اصلاح بدشکلی جمجمه

این جراحی (کرانیوپلاستی) یکی از انواع جراحی های مدرن محسوب می شود و حتی بسیاری از پزشکان از امکان پذیر بودن آن و نحوه انجام این جراحی اطلاع کافی ندارند. تجربه من در مراجعین قبلی نشان میدهد که بسیاری از افرادی که تصمیم به این جراحی گرفته بودند توصیه هایی مبنی بر انصراف جدی از انجام این جراحی از سوی همکاران جراح پلاستیک دریافت کرده بودند و حتی هشدار عوارض خطرات مغزی و آسیبهای عصبی را شنیده بودند.

به عنوان جراحی که به این  کار کاملا مسلط هستم اعلام میکنم که با بررسی سی تی اسکن و دیگر ارزیابیهای قبل از عمل، احتمال عوارض اینچنینی وجود ندارد و این جراحی ایمن است.

روش جراحی اصلاح پیشانی مثلثی، تغییرات بارزتر و دائمی دارد و روش غیر جراحی تاثیر ملایمتری و موقتی تری دارد. برای تصمیم گیری در مورد انتخاب روش اصلاح، بهتر است بر اساس اولویت یکی از دو معیار زیر تصمیم گیری نمایید.

• افرادی که به دنبال اصلاح کامل و دائمی هستند، جراحی کرانیوپلاستی بهترین گزینه است.
• افرادی که تمایل به جراحی ندارند یا می‌خواهند ابتدا نتیجه تقریبی را ببینند، می‌توانند روش غیرجراحی را امتحان کنند.

جمع بندی

پیشانی مثلثی یکی از انواع بدشکلیهای جمجمه است که اگرچه تأثیری بر عملکرد مغز ندارد، اما از نظر زیبایی می‌تواند آزاردهنده باشد و حتی بر روابط اجتماعی فرد اثر منفی بگذارد. امروزه با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته جراحی و طراحی سه‌بعدی، امکان اصلاح این نازیبایی و ایجاد تناسب طبیعی در پیشانی وجود دارد. انتخاب بین روش جراحی و غیرجراحی، بستگی به شدت ناهنجاری، انتظارات زیباجو و آمادگی او برای دوره نقاهت دارد.

درباره نویسنده:

نویسنده: دکتر اکبر بیات، دارای بورد جراحی پلاستیک صورت از اروپا، عضو آکادمی جراحی پلاستیک صورت اروپا، فلوشیپ جراحی سر و گردن و متخصص گوش، حلق و بینی (ENT). حوزه فعالیت تخصصی ایشان جراحی پلاستیک و بازسازی صورت، با تمرکز بر جراحی‌های پیشانی، ابرو و جوان‌سازی ساختاری صورت است. دکتر بیات در زمینه جراحی پیشانی دارای مقالات علمی و سخنرانی‌های بین‌المللی است.