برجسته‌سازی گونه، به‌دلیل تأثیری که بر تناسب گونه‌ها و ناحیه اطراف چشم دارد، میتواند به زیباتر دیده‌شدن چشمها کمک کند. چشمها یکی از مهم‌ترین کانون‌های توجه در ارتباطات چهره‌به‌چهره هستند و تغییر فرم گونه‌ها میتواند بر جذابیت آن‌ها تأثیر بگذارد.
بااین‌حال، برجسته‌سازی گونه مانند چاقویی دولبه است. اگر میزان یا محل برجستگی گونه متناسب با سایر اجزای صورت انتخاب شود، هماهنگی چهره را کامل میکند و جذابیت چشمها را بالا میبرد و اگر درست انتخاب نشود به همان میزان نتیجه عکس میدهد.
در این مقاله توضیح می‌دهم که برای انتخاب روش مناسب برجسته‌سازی گونه، چه نکاتی را باید در نظر گرفت و شما را به مطالعه این مقاله دعوت میکنم.
برجسته‌سازی گونه و کاشت پروتز گونه (Cheek Augmentation)
یکی از عوامل مؤثر در زیبایی صورت، میزان برجستگی گونه‌ها و تناسب آن‌ها با سایر اجزای چهره است. گونه‌هایی که برجستگی مناسبی دارند، می‌توانند صورت را جذاب‌تر و جوانتر نشان دهند. در مقابل، صاف بودن گونه‌ها در افراد باعث کاهش جذابیت (و بی روح شدن) صورت می شود و همچنین صاف بودن و کاهش حجم گونه یکی از علائم افزایش سن است و باعث می شود چهره مسن تر به نظر برسد.
با توجه به نکات گفته شده در بالا، برجسته‌سازی گونه‌ها با دو هدف اصلی انجام می‌شود: زیباسازی و اصلاح فرم صورت و کمک به جوانسازی بخش میانی صورت.
بیشتر افراد با کاربرد اول آشنا هستند؛ برای مثال، احتمالاً افرادی را دیده‌اید که برای زیباتر کردن فرم چهره خود از پروتز گونه یا تزریق فیلر استفاده کرده‌اند. اما برجسته‌سازی گونه برای جوانسازی صورت برای اغلب مردم ناشناخته است؛ موضوعی که در ادامه توضیح خواهم داد.
با افزایش سن، دو تغییر عمده در گونه‌ها اتفاق می‌افتد:
اول، کاهش حجم گونه‌ها: با گذشت زمان، بخشی از بافت چربی گونه تحلیل می‌رود و در نتیجه، گونه‌ها کوچک‌تر و صاف‌تر به نظر می‌رسند.
دوم، افتادگی بافت نرم گونه‌ها: با افزایش سن، بافت‌های نرم صورت به‌تدریج شل می‌شوند و بافت گونه به سمت پایین و داخل صورت جابه‌جا می‌شود. این تغییر علاوه بر کاهش برجستگی گونه‌ها، میتواند باعث ایجاد ناهمواری در ناحیه زیر چشم و عمیق‌ترشدن چین‌های اطراف دهان یا همان خط خنده شود.
برای اصلاح این تغییرات، ابتدا باید مشخص کنیم که مشکل اصلی، کاهش حجم گونه است یا افتادگی بافت نرم آن؛ زیرا روش درمان این دو حالت لزوماً یکسان نیست.
در برخی افراد، افزایش حجم با استفاده از پروتز گونه یا روشهای حجم‌دهی میتواند مناسب باشد، درحالی‌که در افرادی که مشکل اصلی آن‌ها افتادگی بافت نرم است، ممکن است جراحی لیفت گونه و شقیقه انتخاب مناسب‌تری باشد.
در ادامه توضیح می‌دهم که برجسته‌سازی گونه چگونه میتواند در جوانسازی بخش میانی صورت نقش داشته باشد.
اگر سؤالی دارید یا نیاز به مشاوره دارید؟
یکی از سه روش ارتباطی زیر را انتخاب کنید.
هدف از جوانسازی بخش میانی صورت، ایجاد سطحی هموارتر و متناسب‌تر در ناحیه گونه‌ها و زیر چشمها و کاهش ناهمواری‌هایی است که بر اثر افزایش سن ایجاد می‌شوند.
در بعضی افراد، برای اصلاح این ناهمواری‌ها، تنها برجسته‌کردن قسمت بالایی گونه کافی نیست و لازم است نواحی زیر گونه نیز حجم بیشتری پیدا کنند. این تغییرات علاوه بر بهبود فرم گونه‌ها، ممکن است باعث شوند چین‌های اطراف دهان (خط خنده) نیز کمتر به چشم بیایند.
برای برجسته‌سازی گونه‌ها (Cheek Augmentation) میتوان دو بخش اصلی را در نظر گرفت:
۱. بافت سخت (اسکلت گونه): در این روش، با قرار دادن پروتز بر روی استخوان گونه، برجستگی اسکلت صورت افزایش می‌یابد.
۲. بافت نرم گونه: در این روش، حجم بافت نرم پوشاننده استخوان گونه با استفاده از روش‌هایی مانند تزریق ژل یا چربی افزایش پیدا میکند.
در بعضی افراد نیز ممکن است برای رسیدن به فرم و تناسب دلخواه، به ترکیبی از برجسته‌سازی اسکلت و افزایش حجم بافت نرم نیاز داشته باشیم.
نکته مهم این است که هر دو روش می‌توانند گونه‌ها را برجسته‌تر نشان دهند، اما نتیجه آن‌ها از نظر حالتهای دینامیک (حالت صورت در زمان حرکت) و حالت استاتیک (حالت صورت در وضعیت عادی و بدون حرکت) متفاوتند و تغییر متفاوتی بر بافت‌های اطراف چشم می گذارند.
توجه به نکته بالا به شما کمک میکند که با انتخاب درست، علاوه بر اینکه چهره جوانتر و زیباتر شود، صورت شما کاملا طبیعی و نرمال به نظر برسد.
برجسته‌سازی بافت سخت گونه چگونه انجام می‌شود؟
برای برجسته‌سازی بخش استخوانی گونه، معمولاً از پروتز گونه استفاده می‌کنیم. پروتز بر روی استخوان گونه قرار می‌گیرد و باعث می‌شود برجستگی استخوانی صورت بیشتر شود.
در بیشتر موارد، جراحی از طریق برشی در داخل دهان انجام می‌شود و به همین دلیل، جای برش روی پوست صورت دیده نمی‌شود.
بااین‌حال، همیشه نمی‌توان از یک مسیر مشخص برای نصب همه پروتزها استفاده کرد. گاهی با توجه به شکل پروتز، محل موردنظر برای برجسته‌سازی یا جراحی‌های دیگری که قرار است همزمان انجام شوند، ممکن است دسترسی از طریق پلک پایین یا ناحیه شقیقه مناسب‌تر باشد.
بنابراین، هنگام انتخاب روش جراحی، علاوه بر شکل و اندازه پروتز، وضعیت آناتومیک صورت، خواسته مراجعه‌کننده و جراحی‌های همزمان را نیز در نظر می‌گیرم.
برجسته سازی بافت نرم گونه
برجسته‌سازی بافت نرم گونه با روشهای مختلفی انجام می‌شود. تزریق ژل‌های حاوی اسید هیالورونیک و تزریق چربی، از روشهای رایج برای افزایش حجم و فرم‌دهی بافت نرم گونه هستند. در برخی موارد نیز از نخ‌ها برای فرم‌دهی یا حمایت از بافت‌های صورت استفاده می‌شود؛ هرچند عملکرد آن‌ها با تزریق ژل و چربی یکسان نیست.
اما همیشه کوچک‌تر یا صاف‌تر دیده‌شدن گونه‌ها به دلیل کاهش حجم بافت چربی نیست. گاهی با افزایش سن، بافت‌های نرم گونه شل می‌شوند و به‌تدریج به سمت پایین و اطراف دهان جابه‌جا می‌شوند. در این حالت، ممکن است حجم بافت نرم هنوز مناسب باشد، اما به دلیل تغییر موقعیت آن، گونه‌ها برجستگی قبلی خود را از دست داده باشند.
در چنین شرایطی، میتوان با جراحی لیفت گونه یا لیفت صورت، بافت‌های پایین‌آمده را به موقعیت مناسب‌تری بازگرداند و برجستگی طبیعی گونه‌ها را تا حد امکان بازیابی کرد.
بنابراین، برای انتخاب روش مناسب باید ابتدا مشخص کنیم که کاهش برجستگی گونه به دلیل کمبود حجم بافت نرم است یا جابه‌جایی و افتادگی آن. گاهی نیز هر دو مشکل به‌صورت همزمان وجود دارند و ممکن است برای اصلاح آن‌ها به ترکیبی از روشهای مختلف نیاز داشته باشیم.
نکات مهم برجسته‌سازی گونه:
برای انتخاب روش مناسب برجسته‌سازی گونه، دو موضوع اهمیت زیادی دارند:
۱. میزان برجستگی اسکلت گونه:
ابتدا باید بررسی کنیم که استخوان گونه چه میزان برجستگی دارد و آیا کمبود برجستگی گونه ناشی از ساختار استخوانی گونه است یا خیر.
۲. ضخامت و حجم بافت نرم روی اسکلت گونه:
علاوه بر استخوان، باید وضعیت بافت نرم پوشاننده گونه را نیز بررسی کنیم؛ زیرا ضخامت و حجم این بافت‌ها بر فرم نهایی گونه و طبیعی‌بودن نتیجه تأثیر دارند.
توجه به این دو نکته به ما کمک میکند تا مشخص کنیم برجسته‌سازی اسکلت با پروتز، افزایش حجم بافت نرم یا ترکیبی از این دو روش، کدام‌یک برای چهره فرد مناسب‌تر است.
نکته دیگری که در تصمیم‌گیری اهمیت دارد، تناسب گونه‌ها با سایر اجزای صورت است. در بعضی افراد میتوان برجسته‌سازی گونه را همزمان با جراحی‌های زیبایی دیگر، مانند لیفت صورت یا پروتز چانه انجام داد. البته انجام جراحی همزمان برای همه افراد ضروری نیست و به شرایط و نیاز هر فرد بستگی دارد.
روشهای برجسته‌سازی بافت نرم گونه
همان‌طور که پیش‌تر توضیح دادم، برای افزایش حجم بافت نرم گونه میتوان از روش‌هایی مانند تزریق ژل و تزریق چربی استفاده کرد. این روش‌ها اگرچه هر دو باعث برجسته‌تر شدن گونه می‌شوند، اما از نظر میزان ماندگاری و نحوه ایجاد حجم، تفاوت‌هایی دارند.
ژل‌های هیالورونیک اسید معمولاً اثر موقتی دارند و به‌تدریج جذب می‌شوند. در تزریق چربی نیز بخشی از چربی تزریق‌شده در ماه‌های نخست جذب می‌شود، اما بخشی که باقی می‌ماند و خون‌رسانی مناسبی پیدا میکند، میتواند ماندگاری دائمی داشته باشد.
بنابراین، هنگام انتخاب روش برجسته‌سازی گونه، علاوه بر میزان افزایش حجم موردنیاز، باید به ماندگاری نتیجه و ویژگی‌های بافت نرم صورت نیز توجه کنیم.
انواع پروتز گونه
پروتزهای آماده گونه از نظر جنس، شکل و میزان انعطاف‌پذیری با یکدیگر تفاوت دارند. از انواع شناخته‌شده آن‌ها میتوان به پروتزهای سیلیکونی و مدپور اشاره کرد.
در ادامه، ابتدا جنس پروتزها و ویژگی‌های آن‌ها را بررسی می‌کنیم و سپس به شکلهای مختلف پروتز گونه و کاربرد هرکدام می‌پردازیم.
پروتز سیلیکونی:
پروتز سیلیکونی یکی از انواع پرکاربرد پروتز گونه است. این پروتزها سازگاری مناسبی با بدن دارند و به دلیل نرم‌بودن و انعطاف‌پذیری، نصب آن‌ها معمولاً ساده‌تر از بعضی پروتزهای متخلخل است. همچنین در صورت نیاز به خارج‌کردن پروتز، این کار اغلب آسان‌تر انجام می‌شود.
یکی از ویژگی‌های مهم پروتزهای سیلیکونی، انعطاف‌پذیری آن‌هاست که در انتخاب شکل و فرم نهایی گونه اهمیت دارد. با انتخاب مدل مناسب میتوان برجستگی مشخص‌تر و استخوانی‌تری ایجاد کرد یا در بعضی افراد، فرم ملایم‌تر و نرم‌تری به گونه‌ها داد.
البته باید توجه داشت که حتی اگر ظاهر برجستگی ایجادشده با پروتز، شبیه افزایش حجم بافت نرم باشد، پروتز همچنان روی استخوان قرار دارد و برخلاف بافت نرم سطحی، هنگام خندیدن و حرکت عضلات صورت همراه آن‌ها جابه‌جا نمی‌شود.
با توجه به سهولت نسبی نصب، تنوع مدل‌ها، دسترسی و هزینه، پروتز سیلیکونی در بسیاری از مراجعه‌کنندگان میتواند انتخاب مناسبی برای برجسته‌سازی گونه باشد.
برای آشنایی با ویژگی‌های عمومی جنس پروتزها در نواحی مختلف صورت، می‌توانید مقاله انواع پروتز صورت را نیز مطالعه کنید.
یکی از نکاتی که در تجربه جراحی خودم مشاهده کرده‌ام، تفاوت میزان تحلیل استخوان زیر پروتزهای سیلیکونی گونه و چانه است. در مواردی که این پروتزها را خارج کرده‌ام، معمولاً آثار تحلیل استخوان در ناحیه گونه کمتر از ناحیه چانه بوده است.
به نظر می‌رسد فشار واردشده بر استخوان یکی از عوامل احتمالی این تفاوت باشد، هرچند برای تعیین علت دقیق آن به بررسی‌های علمی بیشتری نیاز داریم.
با توجه به این تجربه، من معمولاً برای برجسته‌سازی گونه، پروتز سیلیکونی را گزینه مناسبی می‌دانم؛ اما در جراحی پروتز چانه، اغلب پروتزهای پلی‌اتیلنی متخلخل را ترجیح می‌دهم. البته انتخاب نهایی به شرایط هر فرد نیز بستگی دارد.
پروتز پلی اتیلنی:
پروتزهای پلی‌اتیلنی یکی دیگر از انواع پروتزهایی هستند که برای برجسته‌سازی گونه استفاده می‌شوند. جنس این پروتزها پلی‌اتیلن متخلخل با چگالی بالا (Porous High-Density Polyethylene یا HDPE) است.
دو برند شناخته‌شده این پروتزها عبارت‌اند از مدپور (MEDPOR) و سوپور (Su-Por)، که هر دو برند آمریکایی هستند.
ویژگی مهم پروتزهای پلی‌اتیلنی، ساختار متخلخل آن‌هاست. این منافذ به بافت‌های بدن اجازه می‌دهند به داخل پروتز رشد کنند و به‌تدریج ارتباط محکمی میان پروتز و بافت‌های اطراف ایجاد شود. این ویژگی به ثابت‌ماندن پروتز در محل کمک میکند و احتمال جابه‌جایی آن را کاهش میدهد.
از طرف دیگر، همین اتصال بافتی باعث می‌شود خارج‌کردن پروتزهای پلی‌اتیلنی، در صورت نیاز، معمولاً دشوارتر از پروتزهای سیلیکونی باشد.
پروتزهای پلی‌اتیلنی می‌توانند انتخاب مناسبی برای بعضی افراد باشند. بااین‌حال، با توجه به ویژگی‌های پروتز سیلیکونی و تجربه جراحی خودم، برای برجسته‌سازی گونه در بسیاری از مراجعه‌کنندگان، پروتز سیلیکونی را ترجیح می‌دهم.
علاوه بر پروتزهای سیلیکونی و پلی‌اتیلنی، مواد دیگری نیز برای برجسته‌سازی گونه و بخش‌های مختلف صورت استفاده شده‌اند که کاربرد کمتری دارند.
دیگر انواع پروتز گونه:
یکی از این مواد، گورتکس (Gore-Tex) است که از نوعی ماده مصنوعی به نام پلی‌تترافلوئورواتیلن گسترش‌یافته (Expanded Polytetrafluoroethylene یا ePTFE) ساخته می‌شود.
گورتکس از نظر جنس با پروتزهای پلی‌اتیلنی مانند مدپور و سوپور متفاوت است و در گذشته برای برجسته‌سازی گونه و اصلاح کمبود حجم بعضی نواحی صورت نیز استفاده شده است.
این نوع پروتز در مقایسه با پروتزهای سیلیکونی و پلی‌اتیلنی، در بازار ایران کمتر در دسترس بوده است.
شکل های مختلف پروتز گونه
پروتزهای گونه علاوه بر تفاوت در جنس، از نظر شکل، طراحی و محل ایجاد برجستگی نیز با یکدیگر متفاوت هستند.
به عبارت دیگر، هنگام انتخاب پروتز فقط جنس آن، مثلاً سیلیکونی یا پلی‌اتیلنی، اهمیت ندارد؛ بلکه باید مشخص کنیم می‌خواهیم برجستگی در کدام قسمت گونه ایجاد شود.
بر اساس محل برجستگی، پروتزهای گونه را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد: مالار (Malar)، ساب‌مالار (Submalar) و ترکیبی (Combined). انتخاب هرکدام به فرم اولیه صورت، وضعیت استخوان و بافت نرم گونه و خواسته مراجعه‌کننده بستگی دارد.
پروتز مالار (Malar) — برجسته‌سازی استخوان گونه
پروتز مالار برای برجسته‌کردن قسمت اصلی و برجسته استخوان گونه طراحی شده است و روی این قسمت از استخوان قرار می‌گیرد.
این پروتز بیشتر برای افرادی مناسب است که برجستگی استخوان گونه آن‌ها کم است و می‌خواهند گونه‌های مشخص‌تر و برجسته‌تری داشته باشند.
با استفاده از پروتز مالار میتوان فرم استخوانی گونه را واضح‌تر کرد؛ اما میزان و محل برجستگی باید با سایر اجزای چهره تناسب داشته باشد تا نتیجه جراحی طبیعی به نظر برسد.
پروتز ساب‌مالار (Submalar) — برجسته‌سازی زیر گونه
پروتز ساب‌مالار (Submalar) برای برجسته‌سازی قسمت پایین‌تر استخوان گونه و بخش میانی صورت طراحی شده است. محل قرارگیری این پروتز کمی پایین‌تر از پروتز مالار است.
در بعضی افراد، استخوان گونه در قسمت بالایی برجستگی مناسبی دارد، اما ناحیه زیر گونه و بخش میانی صورت صاف یا کم‌حجم است. در چنین شرایطی، استفاده از پروتز ساب‌مالار میتواند به بهبود فرم و تناسب صورت کمک کند.
در تجربه من، استفاده از این نوع پروتز در آقایان بیشتر است؛ زیرا در برخی از چهره‌های مردانه، برجسته‌کردن بخش پایین‌تر گونه میتواند فرم استخوانی و تناسب موردنظر را بهتر ایجاد کند.
البته انتخاب پروتز ساب‌مالار به جنسیت فرد محدود نمی‌شود و مهم‌ترین معیار، شکل اسکلت گونه، وضعیت بافت نرم و فرم نهایی موردنظر مراجعه‌کننده است.
پروتز ترکیبی (Combined) — برجسته‌سازی گونه و زیر گونه
پروتز ترکیبی (Combined) برای افرادی طراحی شده است که علاوه بر برجستگی استخوان گونه، به افزایش برجستگی قسمت پایین‌تر گونه نیز نیاز دارند.
این پروتز در واقع ویژگی‌های پروتز مالار و ساب‌مالار را با یکدیگر ترکیب میکند و باعث می‌شود هم ناحیه استخوان گونه و هم قسمت زیر گونه برجسته‌تر به نظر برسند.
استفاده از پروتز ترکیبی به‌ویژه در افرادی میتواند مناسب باشد که به‌صورت ژنتیکی صورت بسیار لاغری دارند یا بخش میانی صورت آن‌ها به‌اندازه کافی رشد نکرده است.
در بعضی از این افراد، تنها استفاده از پروتز برای رسیدن به فرم مطلوب کافی نیست و ممکن است لازم باشد همزمان از روشهای افزایش حجم بافت نرم، مانند تزریق چربی، نیز استفاده کنیم.
البته انتخاب پروتز ترکیبی به این معنا نیست که هرچه برجستگی گونه بیشتر باشد، چهره زیباتر خواهد شد. مهم این است که میزان برجستگی قسمت بالایی و پایینی گونه با یکدیگر و با سایر اجزای صورت تناسب داشته باشد تا نتیجه جراحی طبیعی به نظر برسد.
انتخاب شکل مناسب پروتز گونه چه اهمیتی دارد؟
انتخاب نامناسب شکل پروتز گونه میتواند باعث شود نتیجه جراحی با انتظار مراجعه‌کننده متفاوت باشد و حتی به نارضایتی او منجر شود. به همین دلیل، در جلسه مشاوره قبل از عمل، علاوه بر اندازه پروتز، باید به شکل و محل برجستگی آن نیز توجه کنیم.
برای مثال، ممکن است فردی به برجسته‌ترشدن قسمت بالایی استخوان گونه نیاز داشته باشد، اما با انتخاب پروتزی که قسمت پایین‌تر گونه را برجسته میکند، به فرم دلخواه خود نرسد. بنابراین، انتخاب نوع پروتز باید با توجه به فرم اولیه صورت، میزان برجستگی استخوان گونه و خواسته مراجعه‌کننده انجام شود.
پروتز گونه از چه مسیری نصب می‌شود؟
برای قرار دادن پروتز گونه میتوان از مسیرهای مختلفی مانند داخل دهان، پلک پایین یا ناحیه شقیقه استفاده کرد. بااین‌حال، در بیشتر موارد، پروتز از طریق برشی در داخل دهان نصب می‌شود.
مزیت مهم این روش آن است که جای برش روی پوست صورت باقی نمی‌ماند. البته انتخاب مسیر مناسب به نوع پروتز، شرایط آناتومیک صورت و جراحی‌های احتمالی همزمان بستگی دارد.
تناسب گونه با سایر اجزای صورت
زیبایی گونه‌ها فقط به میزان برجستگی استخوان یا حجم بافت نرم آن‌ها بستگی ندارد؛ بلکه تناسب گونه‌ها با قسمت‌های اطراف نیز اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، در بعضی افراد، حجم چربی ناحیه لپ و زیر گونه زیاد است. در این افراد، حتی اگر استخوان گونه برجستگی مناسبی داشته باشد، تجمع چربی در قسمت پایین‌تر ممکن است باعث شود برجستگی استخوان گونه کمتر دیده شود.
در چنین شرایطی، تخلیه چربی بوکال (Buccal Fat Removal) میتواند به‌تنهایی یا در کنار جراحی پروتز گونه، به مشخص‌ترشدن برجستگی گونه‌ها و بهبود تناسب صورت کمک کند.
البته تخلیه چربی بوکال برای همه افراد مناسب نیست. در افرادی که صورت لاغر یا بافت نرم کم‌حجمی دارند، برداشتن این چربی ممکن است باعث شود قسمت زیر گونه بیش‌ازحد فرورفته به نظر برسد؛ به‌خصوص با افزایش سن که حجم بافت‌های صورت نیز تغییر میکند.
برای آشنایی بیشتر با این روش و افراد مناسب آن، می‌توانید مقاله برداشتن چربی بوکال را مطالعه کنید.
با افزایش سن، استخوان و بافت‌های نرم گونه دچار تغییراتی می‌شوند و برجستگی‌ها و زوایای مشخص گونه ممکن است به‌تدریج کمتر دیده شوند. به همین دلیل، هنگام جوانسازی بخش میانی صورت، علاوه بر کاهش افتادگی بافت‌ها، باید به بازگرداندن حجم مناسب و ایجاد برجستگی‌های طبیعی در ناحیه گونه نیز توجه کنیم.
علاوه بر پروتز گونه، میتوان با روش‌هایی مانند تزریق ژل یا چربی، حجم ازدست‌رفته بافت نرم گونه را جبران کرد و به بهبود فرم گونه‌ها و ناحیه زیر چشم کمک کرد. انتخاب هر روش به این بستگی دارد که مشکل اصلی فرد، کمبود برجستگی استخوان گونه باشد یا کاهش حجم بافت نرم آن.
اما بعضی افراد حجم مناسبی در گونه‌ها دارند و مشکل اصلی آن‌ها، افتادگی و جابه‌جایی بافت نرم گونه است. در چنین شرایطی، لیفت آندوسکوپیک گونه میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ زیرا به‌جای افزایش حجم، بافت‌های پایین‌آمده را به موقعیت مناسب‌تری بازمی‌گرداند.
بسیاری از متقاضیان لیفت آندوسکوپیک گونه، افراد نسبتاً جوانی هستند که به‌دنبال بهبود فرم گونه و زیبایی اطراف چشم‌های خود هستند و معمولاً کمتر از ۴۵ سال دارند. البته مناسب‌بودن این جراحی فقط بر اساس سن تعیین نمی‌شود و وضعیت بافت‌های صورت اهمیت بیشتری دارد.
در افرادی که علاوه بر گونه‌ها، بخش‌های پایین‌تر صورت نیز دچار افتادگی قابل‌توجه شده‌اند، ممکن است جراحی لیفت صورت انتخاب مناسب‌تری باشد.
احتمال عفونت بعد از نصب پروتز گونه از طریق دهان
یکی از نگرانی‌های مراجعه‌کنندگان این است که آیا نصب پروتز گونه از طریق داخل دهان باعث عفونت می‌شود؟
احتمال عفونت در این روش صفر نیست، اما خوشبختانه کم است. از طرف دیگر، نصب پروتز گونه از طریق داخل دهان مزایای مهمی دارد؛ از جمله دسترسی مناسب جراح برای قرار دادن دقیق پروتز روی استخوان و باقی‌نماندن جای برش روی پوست صورت.
به همین دلیل، نصب پروتز گونه از طریق داخل دهان، روش رایج و ترجیحی در بیشتر جراحی‌های پروتز گونه است. در واقع، هنگام انتخاب مسیر جراحی باید مجموع مزایا و عوارض احتمالی را در نظر گرفت، نه فقط خطر عفونت را.
روشهای دیگر، مانند برش زیر چشم یا ناحیه شقیقه، معمولاً در شرایط خاص، به‌ویژه زمانی که جراحی دیگری همزمان انجام می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
علت غیرقرینگی گونه‌ها بعد از جراحی پروتز گونه چیست؟
مانند سایر روشهای برجسته‌سازی گونه، از جمله تزریق ژل و چربی، در جراحی پروتز گونه نیز احتمال ایجاد یا مشاهده غیرقرینگی وجود دارد.
البته هر غیرقرینگی که بعد از جراحی دیده می‌شود، لزوماً به معنای جابه‌جایی پروتز یا بروز عارضه جراحی نیست. گاهی این تفاوت از قبل در صورت وجود داشته و گاهی نیز به دلیل تورم دوران بهبودی است.
به‌طور کلی، غیرقرینگی‌هایی را که بعد از جراحی پروتز گونه مشاهده می‌شوند، میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد: جابه‌جایی پروتز، غیرقرینگی‌های قبلی صورت و تورم نامتقارن پس از جراحی.
در ادامه هرکدام را توضیح می‌دهم.
غیرقرینگی ناشی از جابه‌جایی پروتز گونه
یکی از دلایل غیرقرینگی بعد از جراحی پروتز گونه، جابه‌جایی پروتز از محل مناسب خود است. اگر پروتز در موقعیت درست قرار نگیرد یا پس از جراحی جابه‌جا شود، ممکن است برجستگی دو گونه با یکدیگر متفاوت به نظر برسد.
برای کاهش احتمال این مشکل، جراح هنگام نصب پروتز تمهیداتی در نظر می‌گیرد. برای مثال، در مواردی میتوان پروتز را با استفاده از بخیه یا پیچ به استخوان ثابت کرد تا احتمال حرکت و جابه‌جایی آن کاهش یابد.
بنابراین، انتخاب محل مناسب پروتز و ثابت‌کردن صحیح آن، نقش مهمی در ایجاد تقارن و رسیدن به نتیجه مطلوب جراحی دارند.
غیرقرینگی‌های گونه که از قبل وجود داشته‌اند
یکی دیگر از دلایلی که ممکن است بعد از جراحی پروتز گونه، توجه فرد را به غیرقرینگی صورت جلب کند، تفاوت‌هایی است که از قبل بین دو طرف صورت وجود داشته‌اند.
باید توجه داشته باشیم که صورت بیشتر افراد کاملاً قرینه نیست و معمولاً تفاوت‌هایی بین دو سمت گونه‌ها وجود دارد. این تفاوت‌ها ممکن است قبل از جراحی چندان به چشم نیایند، اما فرد بعد از عمل، به دلیل توجه بیشتر به فرم گونه‌های خود، متوجه آن‌ها شود و تصور کند که غیرقرینگی به‌تازگی ایجاد شده است.
نکته مهم این است که نصب پروتز گونه کلا غیرقرینگی‌های قبلی صورت را اصلاح نمی‌کند. به همین دلیل، بررسی تقارن گونه‌ها قبل از جراحی و توضیح این موضوع به مراجعه‌کننده اهمیت زیادی دارد.
تورم غیرقرینه گونه‌ها بعد از جراحی
بعد از جراحی پروتز گونه، ممکن است میزان تورم در دو طرف صورت یکسان نباشد و یک گونه متورم‌تر یا برجسته‌تر از سمت دیگر دیده شود.
این تفاوت معمولاً به دلیل تورم دوران بهبودی است و با کاهش تدریجی تورم، تقارن گونه‌ها نیز بهتر می‌شود. بنابراین، غیرقرینگی در روزها و هفته‌های اول بعد از جراحی لزوماً به معنای جابه‌جایی پروتز یا نامتقارن‌بودن نتیجه نهایی نیست.
البته اگر غیرقرینگی به‌جای بهترشدن، افزایش پیدا کند یا همراه با درد شدید، قرمزی یا تب باشد، لازم است بیمار توسط جراح معاینه شود. همچنین اگر پس از برطرف‌شدن تورم همچنان غیرقرینگی قابل‌توجهی باقی بماند، باید علت آن بررسی شود.
روشهای جایگزین پروتز گونه
علاوه بر پروتز گونه، روشهای دیگری مانند تزریق ژل و چربی نیز برای برجسته‌سازی گونه‌ها وجود دارند. همان‌طور که پیش‌تر توضیح دادیم، پروتز باعث افزایش برجستگی اسکلت گونه می‌شود، درحالی‌که ژل و چربی حجم بافت نرم گونه را افزایش می‌دهند. در افرادی که مشکل اصلی افتادگی بافت نرم است، روش‌هایی مانند نخ‌های لیفت یا جراحی لیفت گونه نیز می‌توانند مطرح باشند.
همان‌طور که در بخش‌های قبل اشاره شد، تفاوت بافت سخت و نرم در حالتهای استاتیک و دینامیک صورت اهمیت زیادی دارد و انتخاب نادرست روش برجسته‌سازی ممکن است باعث شود چهره هنگام خندیدن، ظاهر طبیعی و زیبای خود را از دست بدهد.
برای درک بهتر این موضوع، دو مثال از شرایط متفاوت بیماران را بررسی می‌کنیم.
مثال اول: برجسته‌سازی گونه در آقایی با رشد ناکافی استخوان گونه
آقایی را در نظر بگیرید که مانند تصویر زیر، استخوان گونه او به‌اندازه کافی رشد نکرده و برجستگی مناسبی ندارد.
اگر برای اصلاح این حالت، به‌جای استفاده از پروتز گونه، از تزریق ژل یا چربی استفاده کنیم، ممکن است چهره او در حالت عادی (استاتیک) زیباتر و متناسب‌تر به نظر برسد؛ اما هنگام خندیدن، با حرکت عضلات صورت، بافت نرم حجیم‌شده در ناحیه گونه و اطراف چشم به سمت بالا حرکت میکند و ممکن است برجستگی نامناسبی در زیر چشم ایجاد شود.
در چنین فردی، چون مشکل اصلی مربوط به برجستگی اسکلت گونه است، استفاده از پروتز گونه میتواند نتیجه طبیعی‌تری ایجاد کند؛ زیرا پروتز روی استخوان قرار دارد و مانند بافت نرم هنگام خندیدن جابه‌جا نمی‌شود.
این مثال نشان میدهد که برای انتخاب روش مناسب برجسته‌سازی گونه، نباید فقط ظاهر صورت در حالت عادی را در نظر بگیریم؛ بلکه باید به فرم صورت هنگام خندیدن و حرکت عضلات نیز توجه کنیم.
اگر سؤالی دارید یا نیاز به مشاوره دارید؟
یکی از سه روش ارتباطی زیر را انتخاب کنید.
مثال دوم: کاهش حجم بافت نرم گونه در خانمی با استخوان‌بندی مناسب
خانمی را در نظر بگیرید که مانند تصویر زیر، استخوان‌های گونه او به‌خوبی رشد کرده و برجستگی مناسبی دارند، اما به دلیل لاغری بیش از حد، حجم بافت نرم گونه و زیر گونه او کاهش یافته است.
در چنین فردی، استفاده از پروتز گونه ممکن است به‌جای ایجاد ظاهری طبیعی و ظریف، برجستگی استخوانی صورت را بیش از حد افزایش دهد و چهره را درشت‌تر، زمخت‌تر یا مردانه‌تر نشان دهد.
در این شرایط، چون مشکل اصلی کمبود حجم بافت نرم است، معمولاً روش‌هایی مانند تزریق چربی یا ژل می‌توانند انتخاب مناسب‌تری باشند و بدون افزایش غیرضروری برجستگی اسکلت گونه، به بهبود فرم و تناسب صورت کمک کنند.
بنابراین، همان‌طور که در مثال اول توضیح دادم، انتخاب روش مناسب برجسته‌سازی گونه باید بر اساس وضعیت استخوان و بافت نرم هر فرد انجام شود، نه صرفاً بر اساس تمایل به داشتن گونه‌های برجسته‌تر.
پروتز گونه شخصی‌سازی‌شده با طراحی سه‌بعدی (PEEK)
امروزه علاوه بر پروتزهای آماده، امکان طراحی و ساخت پروتز اختصاصی برای هر بیمار نیز وجود دارد. این روش به‌ویژه برای افرادی اهمیت دارد که به دلیل رشد نامتقارن استخوان‌های صورت، ناهنجاری‌های مادرزادی یا آسیب‌های قبلی، دچار غیرقرینگی استخوان گونه هستند.
در این روش، ابتدا با استفاده از سی‌تی‌اسکن، مدل سه‌بعدی استخوان‌های صورت تهیه می‌شود. سپس پروتز متناسب با شکل استخوان و میزان اصلاح موردنیاز طراحی و با روش‌هایی مانند پرینت سه‌بعدی یا تراش کامپیوتری ساخته می‌شود.
یکی از موادی که برای ساخت این پروتزها استفاده می‌شود، پلی‌اتر اتر کتون (Polyetheretherketone یا PEEK) است. این ماده با پروتزهای سیلیکونی و پلی‌اتیلنی متخلخل تفاوت دارد.
مزیت مهم پروتزهای شخصی‌سازی‌شده این است که برخلاف پروتزهای آماده، میتوان شکل و میزان برجستگی آن‌ها را متناسب با آناتومی و عدم تقارن استخوانی هر بیمار طراحی کرد. البته رسیدن به تقارن کامل همیشه امکانپذیر نیست و نتیجه به وضعیت استخوان و بافت نرم صورت نیز بستگی دارد.
انتخاب جراح پروتز گونه چه اهمیتی داد؟
جراحی پروتز گونه، در دست جراح پلاستیک صورت باتجربه و آشنا به آناتومی این ناحیه، جراحی ایمن و نسبتاً ساده‌ای است. بااین‌حال، مانند هر عمل جراحی دیگری، بدون خطر نیست.
اگر این جراحی توسط فردی انجام شود که مهارت و تجربه کافی در نصب پروتز گونه ندارد، ممکن است به ساختارهای مهم صورت، از جمله شاخه‌های عصب صورت، آسیب وارد شود.
در ویدیوی زیر، نمونه‌ای از آسیب به عصب صورت را مشاهده می‌کنید که باعث اختلال در حرکت عضلات و غیرقرینگی لب‌ها هنگام صحبت‌کردن شده است.
به همین دلیل، با وجود ایمن‌بودن این جراحی، انتخاب جراح باتجربه و آشنا به جراحی پلاستیک صورت اهمیت زیادی دارد.
چه کسانی کاندید مناسب برای کاشت پروتز گونه هستند؟
جراحی پروتز گونه بیشتر برای افراد زیر مناسب است:
۱. افرادی که استخوان گونه صاف یا کم‌برجسته‌ای دارند و می‌خواهند گونه‌های برجسته‌تر و متناسب‌تری داشته باشند.
۲. افرادی که با افزایش سن، برجستگی استخوان گونه‌هایشان کاهش یافته است و به اصلاح فرم و جوانسازی گونه‌ها نیاز دارند.
۳. افرادی که بر اثر ضربه یا آسیب، دچار فرورفتگی یا تغییر شکل استخوان گونه شده‌اند.
البته همه افرادی که گونه‌های کم‌حجمی دارند، به پروتز نیاز ندارند. اگر مشکل اصلی کاهش حجم بافت نرم یا افتادگی گونه باشد، روش‌هایی مانند تزریق چربی یا جراحی لیفت گونه ممکن است مناسب‌تر باشند.
برای مشاهده نمونه‌کارهای قبل و بعد از جراحی پروتز گونه را در گالری دکتر بیات ببینید.
عوارض پروتز گونه
جراحی پروتز گونه در دست جراح باتجربه، عملی ایمن و کم‌عارضه است. بااین‌حال، مانند هر جراحی دیگری، احتمال بروز بعضی عوارض وجود دارد.
مهم‌ترین عوارض احتمالی پروتز گونه عبارت‌اند از:
درد و تورم: معمولاً موقتی هستند و با گذشت زمان کاهش می‌یابند.
غیرقرینگی گونه‌ها: ممکن است به دلیل جابه‌جایی پروتز، تفاوت‌های قبلی صورت یا تورم نامتقارن ایجاد شود.
عفونت: احتمال آن کم است، اما در صورت بروز، نیاز به درمان و گاهی خارج کردن پروتز دارد.
آسیب عصبی: از عوارض غیرشایع است که میتواند باعث اختلال در حرکت یا حس بعضی نواحی صورت شود.
بیشتر این عوارض با انتخاب جراح مناسب، رعایت اصول جراحی و مراقبت‌های بعد از عمل قابل پیشگیری یا کنترل هستند.
مراقبت های بعد از جراحی عمل گونه
رعایت مراقبت‌های بعد از جراحی پروتز گونه به کاهش تورم، پیشگیری از عوارض و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره کمک میکند.
پس از جراحی، مصرف داروها طبق دستور پزشک، رعایت بهداشت دهان و پرهیز از فشار آوردن به گونه‌ها اهمیت دارد. تورم و مقداری درد در روزهای اول طبیعی است، اما در صورت افزایش غیرعادی درد یا تورم، تب یا ترشحات غیرطبیعی، باید با جراح تماس بگیرید.
برای اینکه دوران بهبودی را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارید، بلافاصله پس از جراحی، فایل کامل مراقبت‌های بعد از عمل در اختیار شما قرار می‌گیرد و پشتیبانی کلینیک از طریق تماس تلفنی نیز با شما همراه خواهد بود.
هزینه برجسته‌سازی گونه و پروتز گونه چقدر است؟
هزینه برجسته‌سازی گونه به روش انتخابی و شرایط هر فرد بستگی دارد. برجسته‌سازی گونه ممکن است با کاشت پروتز گونه یا روشهای بدون پروتز، مانند تزریق ژل و تزریق چربی انجام شود و هزینه هرکدام متفاوت است.
در جراحی پروتز گونه، نوع پروتز نیز بر هزینه تأثیر دارد. برای مثال، قیمت پروتزهای سیلیکونی با پروتزهای متخلخل مانند مدپور یکسان نیست. علاوه بر این، فرم و اندازه پروتز، پیچیدگی جراحی و نیاز به اقدامات همزمان می‌توانند در هزینه نهایی مؤثر باشند.
با توجه به نوسانات قیمت تجهیزات پزشکی، اعلام یک مبلغ ثابت ممکن است دقیق نباشد.
برای اطلاع از آخرین هزینه برجسته‌سازی گونه، کافی است با ما تماس بگیرید
درباره نویسنده:
نویسنده: دکتر اکبر بیات، دارای بورد جراحی پلاستیک صورت از اروپا، عضو آکادمی جراحی پلاستیک صورت اروپا، فلوشیپ جراحی سر و گردن و متخصص گوش، حلق و بینی (ENT). حوزه فعالیت تخصصی ایشان جراحی پلاستیک و بازسازی صورت، با تمرکز بر جراحی‌های پیشانی، ابرو و جوانسازی ساختاری صورت است. دکتر بیات در زمینه جراحی پیشانی دارای مقالات علمی و سخنرانی‌های بین‌المللی است.
